Μπορεί ο αδυσώπητος φονταμενταλισμός τουISISνα γίνει…cool; Είναι πιθανό ένας αποκεφαλισμός από τζιχαντιστές να γίνει ένα διασκεδαστικόappγια ταsmartphones; Γίνεται να υπάρχουνonline… οδηγίες, ούτως ώστεένας -εν δυνάμει- νοσηρός νους να μετατραπεί σε έναν στυγνό τρομοκράτη;Θα μπορούσαμε να φανταστούμε πως κάποια στιγμή θα βλέπαμεακόμη και γυναίκες (!)στην αιματοβαμμένη υπηρεσία του Χαλιφάτου; Είναι δυνατόν να χρησιμοποιούνταιμέχρι και παιδιάγια την προώθησητης στυγνής προπαγάνδας της πιο ακραίας μορφής τρομοκρατίας που έχουμε δει μέχρι στιγμής;
Σε όλα τα παραπάνω ερωτήματα,η απάντηση είναι σύντομη, μονολεκτική και «εκκωφαντική»: Ναι.Όλα τα παραπάνω γίνονται, «χάρη» στο Ισλαμικό Κράτος.Την τζιχαντιστική τρομοκρατική οργάνωση που έχει αιματοκυλήσει αμέτρητες περιοχές του κόσμου. Αλλά και της Ευρώπης. Με την Γαλλία –κυρίως- να μην έχει ακόμη συνέλθει απότα απανωτά, άρτια οργανωμένα τρομοκρατικά χτυπήματαπου κατά καιρούς έχουν συνταράξει τη χώρα.
ΤοISIS(υποτίθεται ότι) έχει εκτοπιστεί. Έχει απωλέσει εδάφη, ναι. Η παρακμή του έχει ξεκινήσει, τουλάχιστον στον χάρτη, ναι.Όμως δεν έχει ηττηθεί. Κάθε άλλο. Το πιο τρανό παράδειγμα είναι ο φημολογούμενος θάνατος του αρχηγού των τζιχαντιστών,του «εσωστρεφούς αγοριού που διψούσε για αίμα»,Άλ Μπαγκντάντι. Τον οποίο οι τζιχαντιστέςεπιβεβαίωσαν οι ίδιοι τον περασμένο Ιούλιο.
Μόλις πριν λίγες ημέρες όμως και συγκεκριμένα στις 28.09.2017, ένα ηχογραφημένο μήνυμα με την «φωνή» του Αλ Μπαγκντάντι ήρθε να ξυπνήσει το «φάντασμα» των τζιχαντιστών. Η γνησιότητά του αμφισβητείται, όμως είναι – δεν είναι- ζωντανός, το συμπέρασμα είναι το εξής:Οι τζιχαντιστές όχι απλά δεν έχουν αποδυναμωθεί,αλλά εξακολουθούν τη δράση τους.Και μάλιστα όχι ανοργάνωτα, με εφόδους και κλεφτοπόλεμο στα βουνά της Συρίας και του Ιράκ.Αλλά οργανωμένα και… ψηφιακά. Ακολουθώντας το «ρεύμα» της εποχής και τα επιτεύγματα της τεχνολογίας.
Ηonlineπροπαγάνδα,με εφαλτήριο και απόλυτο πρωταγωνιστή ταsocialmedia, είναι πια μια «επιστήμη» για τους φανατικούς τζιχαντιστές τουISIS. Η Λερναία Ύδρα είχε, σύμφωνα με τον μύθο, εννέα κεφάλια. Το πόσα «κεφάλια» μπορεί να έχει η «ψηφιακή» Λερναία Ύδρα των τζιχαντιστών, είναι μια σκέψη που από μόνη της τρομάζει…
Διαβάστε παρακάτω: Υπάρχουν απειλές για την Ελλάδα;
Ο άνθρωπος του οποίου η δουλειά είναι να ζει καθημερινά τον εφιάλτη
Για το ζήτημα αυτό –του οποίου οι διαστάσεις είναι ανυπολόγιστες- μίλησε στοnewsit.grένας κατ’ εξοχήν ειδικός. ΟνομάζεταιMichaelKrona, είναι λέκτορας Σπουδών Μέσων Ενημέρωσης και βοηθός καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μάλμε, στην Σουηδία.
Η δουλειά του είναι να παρακολουθεί την προπαγάνδα τουISISσταsocialmedia. Με ό, τι αυτό συνεπάγεται:Δηλαδή αναρίθμητες εικόνες αποκεφαλισμών, τρομακτικών βασανιστηρίων και ωμής βίας καθημερινά.
Ο Michael Krona
«Χρειάστηκε χρόνια για να ξεπεράσω τους εφιάλτες, τον φόβο και τις αντιδράσεις του ίδιου μου του σώματος» λέει, προσπαθώντας να εξηγήσει πώς καταφέρνει να αποστασιοποιείται από τις εφιαλτικές εικόνες που κατακλύζουν με καταιγιστικούς ρυθμούς τον ψηφιακό μικρόκοσμο τουISISσταsocialmedia.
Ο ίδιος μιλά για τις προκλήσεις της δουλειάς του, τους αδιαμφισβήτητους κινδύνους που ελοχεύουν και αναλύει τους πέντε πιο ανησυχητικούς παράγοντες που έχει εντοπίσει, με το μήμυμά του να είναι σαφές:ΟISISείναι ακόμη εδώ, πιο δυνατός από ποτέ.
Του ζητήσαμε αρχικά να μας περιγράψει το αυστηρά «επαγγελματικό» σκέλος. Τι κάνει, τι βλέπει, πόσο καιρό το κάνει. Ο ίδιος απάντησε: «Εδώ και τρία χρόνια, από τότε που το Ισλαμικό Κράτος ανακήρυξε το Χαλιφάτο του, το 2014, παρακολουθώ τιςonlineδραστηριότητές του και την προπαγάνδα του. Προσπαθώ να κατανοήσω την στρατηγική χρήση τωνsocialmediaγια την διάδοση της προπαγάνδας. Τόσο της κεντρικής οργάνωσης, όσο και των συμπαθούντων τουISIS.Έχω συλλέξει περισσότερα από 1.000 επίσημα βίντεο τουISISκαι μια τεράστια ποσότητα φωτογραφιών και άλλου τύπου προπαγάνδας. Επίσης, παρακολουθώ καθημερινά τις κινήσεις που κάνουν οι τζιχαντιστές σε ψηφιακές πλατφόρμες όπως τοTwitterκαι τοTelegram. Συνεπώς είναι μια έρευνα που εστιάζει τόσο στην ίδια την προπαγάνδα, όσο και τις ψηφιακές στρατηγικές της διάδοσής της».
«Έτσι μπήκα στον κόσμο τους»
Στην πιο πρόσφατη ανάρτησηστο προσωπικό του blog, τονίζει: “Κατάφερα να μπω σε αυτά τα γκρουπ και τα κανάλια τουTelegramγια να συγκεντρώσω υλικό των δραστηριοτήτων τουISIS». Και τον ρωτάμε: Τι εννοείτε με αυτό; Το κάνετε χρησιμοποιοώντας το πραγματικό σας όνομα; Πώς μπορεί κανείς να καταφέρει να «προσκληθεί»;
Διαβάστε παρακάτω: Οι τζιχαντιστές βάζουν πια στο… οπλοστάσιό τους και τις γυναίκες
Ο ίδιος απαντά όσο του… επιτρέπεται: «Αυτό γίνεται με το να εδραιώνεις επαφές με συναδέλφους ερευνητές και άλλους που παρακολουθούν αυτά τα κανάλια επικοινωνίας. Με το να έχεις στην κατοχή σουlinksκαι/ή να προσκαλείσαι σε νέα κανάλια. ΣτοTelegramακολουθώ τώρα περισσότερα από 100 κανάλια, τόσο επίσημα όσο και υποστηρικτών.Παίρνω διαφορετικά μέτρα ασφαλείας για να αποφύγω την ανίχνευση, παρόλο που για ευνόητους λόγους δεν μιλώ ανοιχτά για το πώς το κάνω. Γενικά όμως, για να καταφέρεις να ακολουθείς σκληροπυρηνικούς λογαριασμούς και κανάλια ναι, πρέπει να έχεις προσκληθεί από αυτούς«.
Το top5 της… φρίκης του ISIS
Ακολούθως του ζητήσαμε να μας μιλήσει για ένα ιδιότυποtop5. Τα πέντε πιο σοκαριστικά, πιο αξιοσημείωτα κι επικίνδυνα πράγματα που έχει δει παρακολουθώντας την προπαγάνδα τουISIS.
Εκείνος απάντησε: «Αυτό μπορεί να πάρει λίγο χρόνο, αν σκεφτούμε πόσα έχουν συμβεί τα τελευταία τρία χρόνια. Παρόλα αυτά, αν εστιάσω στο παρόν και προσπαθήσω να χρησιμοποιήσω την προπαγάνδα σαν μια «γέφυρα» στο παρόν και το μέλλον της οργάνωσης, υπάρχουν πέντε πράγματα τα οποία θεωρώ εξαιρετικά ενδιαφέρονται και ανησυχητικά».
Ο Michael Krona ξεχώρισε μακράν τρία από αυτά, τα οποία μπορείτε να παρακολουθήσετε οπτικοποιημένα στο παρακάτω βίντεο.
Διαβάστε παρακάτω: Η τρομοκρατία γίνεται… παιχνίδι μέσω εφαρμογών!
Γυναίκες στη… μάχη και «οργασμός» προπαγανδιστικών βίντεο από τους τζιχαντιστές!
Στην συνέχεια μίλησε για δύο ακόμη εξαιρετικά ανησυχητικά συμπεράσματα: «Το πρόσφατο φύλλο της εφημερίδας τουISIS. Σε αυτό,για πρώτη φορά στα χρονικά, απηύθυναν κάλεσμα σε γυναίκες για να συμμετάσχουν στη μάχη. Μιλάμε για χρήση όπλων και συμμετοχή σε επιθέσεις. Αυτό είναι πρωτόγνωρο, καθώς στην ιδεολογία των τζιχαντιστών οι γυναίκες δεν θεωρούνται μαχητές. Ο λόγος για τον οποίο ξαφνικά το άλλαξαν αυτό τόσο πολύ, οφείλεται στην αυξανόμενη ανάγκη τουISISνα διατηρήσει την παρουσία του και να υποστηρίξει την εικόνα του «δυνατού». Παρά την στρατιωτική τους οπισθοχώρηση.Όπως και να έχει, αυτή η κίνηση αποτελεί μια σημαντική στροφή στην ιδεολογία. Αν με ρωτάτε, θεωρώ πως οι υπηρεσίες ασφαλείας θα έχουν πολλές προκλήσεις μπροστά τους, αφού ο στόχος ήταν σχεδόν αποκλειστικά και για πολύ καιρό οι άνδρες μαχητές.
Τέλος, μια πτυχή που βρίσκω εξαιρετικά ενδιαφέρουσα στην έρευνά μου είναι γενικής φύσης. Και είναι η συνεχόμενα ισχυρή παραγωγή και συχνότητα στην διάδοση της προπαγάνδας. Ακόμη και σήμερα, περισσότερο από τρία χρόνια από την ανακήρυξή τους,δημοσιεύονται βίντεο με τεράστιους ρυθμούς παραγωγής. Μόνο τον Αύγουστο μέτρησα περισσότερα από 20 βίντεο τουISISπου παρήχθησαν και διαδόθηκαν. Τα Μέσα της Δύσης και τα πολιτικά αφηγήματα για τον «θάνατό» τους δεν αντανακλώνται στην προπαγάνδα, μάλλον το αντίθετο. Ο ψηφιακόςISISείναι πιο δυνατός από ποτέ. Κάτι που θα πρέπει να μας προβληματίζει όλους».
«Φοβάμαι, αλλά οι τζιχαντιστές αγαπούν την προσοχή»
Η… λογική ερώτηση που έρχεται στο μυαλό είναι η εξής:Δεν είναι επικίνδυνο; Αναλύετε ανοιχτά και σε καθημερινή βάση τις στρατηγικές τους, μέσα από το blog σας, τον λογαριασμό σας στο Twitter. Και όλα αυτά χρησιμοποιώντας την πραγματική σας ταυτότητα. Έχετε ποτέ φοβηθεί; Έχετε ποτέ δεχθεί οποιουδήποτε είδους απειλές;
O Michael Krona απάντησε: «Υπάρχουν συνέπειες που έχω βιώσει, ναι.Πολύ περισσότερο από όσο περίμενα όταν ξεκίνησα. Να έχετε στο νου σας όμως το εξής:ΟISISκαι οι υποστηρικτές του αγαπούν την προσοχή.Συνεπώς ο στόχος τους είναι περισσότερο σε αυτούς παρά σε μας που τους παρακολουθούμε στον βαθμό που το κάνω εγώ. Το παίρνω όμως σοβαρά.Είμαι όσο προσεκτικός μπορώ και υπάρχουν ανθρωπιστικές πτυχές στο να παρακολουθείσαιonline. Να ξέρεις ότι έχεις λογαριασμούς να σε ακολουθούν και να σε προσεγγίζουν. Για να μην αναφέρω την συναισθηματική επένδυση του να εκτίθεσαι σε όλο αυτό το υλικό».
Διαβάστε παρακάτω: Παράγοντας ηθική – Προώθηση της προπαγάνδας ή Δημοκρατία;
«Έχω καταφέρει μέσω θεραπείας να αποστασιοποιούμαι»
Ερώτηση:Θα ήθελα να ακούσω για το προσωπικό κομμάτι. Στοιχηματίζω πως έχετε δει εκατοντάδες αν όχι χιλιάδες φρικιαστικές εικόνες βασανιστηρίων, αποκεφαλισμών, ακόμη και παιδιά στην προπαγάνδα του ISIS.Πώς σας επηρεάζουν αυτές οι σκληρές εικόνες σαν άνθρωπο, σαν πατέρα, σαν Michael;
Απάντηση:«Διάβασα μια έρευνα πρόσφατα που υποστήριζε πως οι τζιχαντιστές έχουν εκτελέσει περίπου 2.000 ανθρώπουςoncameraτα τελευταία χρόνια. Προσέξτε, αυτό μόνο μπροστά στην κάμερα.Και συνειδητοποίησα πόσους θανάτους έχω στην πραγματικότητα δει.
Φωτογραφία από Twitter / @GlobalMedia_
Δεν ξέρω αν κάνει κάποια διαφορά το ότι είμαι πατέρας. Νομίζω πως ο καθένας θα επηρεάζονταν. Αλλά υπάρχουν απότομες αντιθέσεις αν δουλεύεις πέντε ώρες κάθε βράδυ πάνω στην τρομακτικά παραστατική βία των τζιχαντιστών. Με βασανιστήρια που ξεπερνούν οτιδήποτε μπορεί να περιγραφεί με λέξεις και μετά να προσπαθείς να έχεις μια φυσιολογική ζωή. Μέσω διαλογικής θεραπείας έχω καταφέρει να μάθω πώς μπορώ να κρατώ τον εαυτό μου σε απόσταση από αυτό. Όμως χρειάστηκε χρόνια για να ξεπεράσω τους εφιάλτες, τον φόβο και τις αντιδράσεις του ίδιου μου του σώματος.
Γενικά θεωρώ πως οι άνθρωποι δεν μπορούν στην πραγματικότητα να αντιληφθούν το μέγεθος της προπαγάνδας τουISIS. Η οποία είναι κάτι πολύ περισσότερο από βία φυσικά. Ούτε τι κάνει σε έναν άνθρωπο το να βλέπει και να αναλύει επανειλημμένως αυτή την προπαγάνδα επί σειρά ετών. Όπως είπα, όμως, έμαθα πώς να το διαχειρίζομαι».
«Οι τζιχαντιστές κάνουν την τρομοκρατία… cool»
Ερώτηση:Μιλήστε μου για την σημασία της νέας εποχής στα media.Στο παρελθόν, θα υπήρχαν σίγουρα κανάλια επικοινωνίας για τρομοκρατικές οργανώσεις. Σίγουρα όμως, αυτό γινόταν με έναν πιο «ιδιωτικό» τρόπο. Τώρα, με την έκρηξη των socialmedia; Βιώνουμε μερικές ιστορικές αλλαγές, έτσι δεν είναι;
Απάντηση:«Έτσι είναι ακριβώς. Οι τακτικές της τρομοκρατίας και της προπαγάνδας είναι παρόμοιες με του παρελθόντος.Ο ISIS όμως κατάφερε να κάνει την τρομοκρατία να μοιάζει “cool”με κάποιον τρόπο.
Φωτογραφία από Twitter / @GlobalMedia_
Να δείχνει ελκυστική σε κάποια στοχευμένα γκρουπ. Η επιχείρησή τους, αυτή της βίας, κατάφερε επίσης να ενσωματώσει την προπαγάνδα τους μέσα στις πιο άμεσες σφαίρες επικοινωνίας της εποχής. Μέσα από εφαρμογές και socialmedia συνήθως επικοινωνούμε με διασκέδαση και άνεση. Αυτό αποδείχθηκε μια επιτυχής στρατηγική.Πρόσφατα κυκλοφόρησαν ακόμη και μια νέα εφαρμογή στα smartphones για παιδιά. Για να μαθαίνουν να μιλούν και να γράφουν. Μια εφαρμογή που διακινήθηκε με καταιγιστικούς ρυθμούς.
Φωτογραφία από Twitter / @GlobalMedia_
Φωτογραφία από Twitter / @GlobalMedia_
Η ιστορική αλλαγή στην οποία αναφέρεστε, θεωρώ ότι αποδεικνύεται και από το γεγονός πως η παγκόσμια προπαγάνδα των τζιχαντιστών υιοθετήθηκε και από άλλες οργανώσεις. Όπως η Αλ Κάιντα, που αναπτύσσεται ουσιαστικά στην σκιά του ISIS».
Κινδυνεύει η Ελλάδα από τον ISIS;
Στην συνέχεια, μια εξίσου σημαντική και… απαραίτητη ερώτηση: «Έχει πέσει στην αντίληψή σας οποιαδήποτε αναφορά στην Ελλάδα; Κάποια απειλή, ή ακόμη και μια πιθανή επερχόμενη επίθεση»;
Απάντηση:«Για να είμαι ειλικρινής,δεν μπορώ να σκεφτώ ούτε μια αναφορά στην Ελλάδα. Κάτι που φυσικά αποτελεί καλά νέα για εσάς.ΟISISέχει συγκεκριμένους στόχους και καθορισμένους εχθρούς. Επίσης χώρες στις οποίες η στρατολόγηση είναι πιο πιθανό να επιτύχει. Δεδομένης της εξωτερικής πολιτικής της Ελλάδας και των συνεργασιών της σχετικά με την διαμάχη στην Μέση Ανατολή γενικότερα –και στην Συρία ειδικότερα-δεν βλέπω την Ελλάδα ως στόχο τουISISστην παρούσα φάση. Σχετικά με την Τουρκία, ως γειτονική χώρα, η κατάσταση είναι τελείως διαφορετική. Εκεί, όπως και να έχει, υπάρχουν πάντα λόγοι για ανησυχία και επαγρύπνηση».
Περί ηθικής…
Τον ρωτήσαμε ακόμη για τον ηθικό παράγοντα. Κάποιοι θα έλεγαν πως η ίδια η παρακολούθηση της προπαγάνδας τουISISθα μπορούσε να υπονοεί ακόμη και ένα είδος προώθησης της ατζέντας τους. Από την άλλη, κάποιος θα ισχυρίζονταν πως είναι ζήτημα Δημοκρατίας το να διαδίδεις τις τρομακτικές τους πρακτικές. Τι πιστεύει;
Απάντηση:«Αυτό είναι ένα συνεχιζόμενο ηθικό δίλημμα που αντιμετωπίζουμε εμείς ως ερευνητές. Πιστεύω στην σημασία της κατανόησης οργανώσεων όπως οISISώστε να εμποδίζουμε την στρατολόγηση. Αλλά και ώστε να καταλάβουμε πως πρέπει να βλέπουμε όλο αυτό το υλικό, να τους ακολουθούμε κατά πόδας. Πολλοί έχουν μια απλοϊκή κατανόηση τουISISσήμερα, βασιζόμενοι στις αναφορές των ΜΜΕ και τις απλουστεύσεις. Εγώ εργάζομαι προσπαθώντας να μεταδώσω μια πιο ολιστική κατανόηση. Για να εκπληρώσω τους στόχους μου, πρέπει να εκτίθεμαι και να μιλώ ανοιχτά γι’ αυτούς.Κάτι που φυσικά ενισχύει την ατζέντα τους. Βλέπω όμως έναν μεγαλύτερο κίνδυνο για την Δημοκρατίια στο να τα αποκρύπτω. Επιλέγω προσεκτικά τι λέω και τι δείχνω δημοσίως, ωστόσο«.
Οι τζιχαντιστές «μετακόμισαν» εξαιτίας της… λογοκρισίας
Ερώτηση:Στην ίδια ανάρτηση σαςblog σας, μιλάτε για την «μετακίνηση τουISISαπό τοTwitterστοTelegram». Πότε συνέβη αυτό, γιατί κατά τη γνώμη σας και τι έχει αλλάξει πλέον από αυτή τη μετακίνηση;
Απάντηση:«Αφότου εταιρείες όπως τοFacebookκαι τοTwitterξεκίνησαν να λογοκρίνουν ραγδαία λογαριασμούς κατά το 2015, το Ισλαμικό Κράτος άρχισε να αναπτύσσει μια ισχυρή παρουσία στοTelegram. Τώρα, αυτή είναι η πλατφόρμα από την οποία προέρχεται σχεδόν όλο το υλικό τους.Yπό την έννοια ότι ταlinksσε άλλαsitesδημοσιεύονται σε έναν τεράστιο αριθμό καναλιών τουTelegramταυτόχρονα. Η μετακίνηση ήταν σημαντική για το Ισλαμικό Κράτος και τους ακολούθους του. Κι αυτό γιατί επιτρέπει μία πιο ασφαλή επικοινωνία και πολλούς λογαριασμούς/κανάλια».
Ερώτηση:Μπορείτε να περιγράψετε σύντομα τι είναι ακριβώς αυτό που κάνουν; Είναι μόνο προπαγάνδα υπέρ τουISIS; Απλά πανηγυρίζουν όταν πραγματοποιείται μια επίθεση; Ή παροτρύνουν ανθρώπους να συμμετάσχουν στους στόχους τουISISκαι προσπαθούν ακόμη και να στρατολογήσουν νέα μέλη;
Απάντηση:«Είναι ένας συνδυασμός όσων αναφέρετε, για την ακρίβεια. Η προπαγάνδα υπέρ τουISIS, από όταν ξεκίνησαν οι εδαφικές απώλειες στο Ιράκ και την Συρία, άλλαξε.Από απόπειρες στρατολόγησης με προπαγανδιστικές εικόνες που απεικονίζουν την αρμονική ζωή μέσα στο Χαλιφάτο, μέχρι προπαγάνδα που εμπνέει υποστηρικτές σε ολόκληρο τον κόσμο για να εκτελέσουν επιθέσεις στις πατρίδες τους. Πολλή έμφαση δίνεται στην δημιουργία εικόνων εχθρών (κυρίως σιιτών μουσουλμάνων και χωρών όπως οι ΗΠΑ, η Γαλλία, η Αγγλία). Περισσότερο από οτιδήποτε άλλο».
Οι τζιχαντιστές είναι… εξωστρεφείς
Τέλος, τον ρωτήσαμε σχετικά με τη γλώσσα. Και όχι αποκλειστικά τα Αραβικά. Χρησιμοποιούν κωδικοποιημένα μηνύματα, ή είναι όλα «εκεί έξω» για να τα βλέπει ολόκληρος ο κόσμος;
Απάντηση:«Φυσικά υπάρχουν κωδικοποιημέναchatsκαι επικοινωνία που οι υπηρεσίες ασφαλείας ανά τον κόσμο προσπαθούν να «σπάσουν». Όμως, πολύ από το υλικό είναι όπως λέτε «εκεί έξω».Πρέπει να θυμόμαστε ότι τοISIS, σε σύγκριση με παλαιότερες οργανώσεις, έχει αποδώσει μια αίσθηση υπερηφάνειας στο να είναι κανείς μέλος του. Πολλά είναι ανοιχτά, οι υποστηρικτές δείχνουν αυτή την υπερηφάνεια μέσω ψηφιακών διεξόδων. Ειδικάonlineκουλτούρες αναδύονται συνεχώς: Ανταλλάζουν μεταξύ τους ποιήματα, βίντεο, κείμενα, ψηφιακά αυτοκόλλητα κλπ. Η γλώσσα είναι ένας σημαντικός και δεσμευτικός παράγοντας σε αυτή τηνonlineκουλτούρα».
Επιμέλεια κειμένου: Χρήστος Μαυραγάνης
newsit.gr
